Po sezonie jest więcej czasu, więc mam możliwość wzięcia do ręki książek (na razie żużlowych) i przeniesienia się do czasów, w których żyli bohaterowie tych opowieści.
Kilka dni temu skończyłem lekturę książki opowiadającej o Marianie Rose – legendzie toruńskiego żużla. O zawodniku, który był reprezentantem Polski, rezerwowym w finale IMŚ na Wembley, złotym medalistą DMŚ, choć przez całą karierę startował w drugiej lidze.
10 maja 1964 r. Marian Rose wygrał ćwierćfinał europejskich eliminacji do IMŚ, jeżdżąc na wysłużonym już mocno FIS-ie, czyli jedynym seryjnie produkowanym polskim silniku żużlowym. W latach 1955-59 powstało wg dostępnych danych 250-300 egzemplarzy. Ile przetrwało? Kilkanaście. W podobnym czasie w Gorzowie w liczbie 6 egzemplarzy powstał silnik STAL 001-55. Nie zachował się jednak niestety żaden z nich.
FIS-a mogłem zobaczyć podczas objazdowej wystawy, która zawitała do Zielonej Góry w styczniu 2025 roku. Można go zobaczyć w kilku muzeach motoryzacji: w Warszawie, Krakowie i w zamku Topacz pod Wrocławiem.
W tym roku piękne opowieści o starych silnikach i dawnym żużlu prowadził Rafał Lewicki, na Stadionie Narodowym i Motoarenie im Mariana Rose. Można je zobaczyć na YT w ramach cyklu „Żużlowe dranie”. Aż szkoda, że pan Rafał miał tak mało czasu, bo świetnie się go słucha, gdy opowiada o dawnym speedwayu. Jeśli chodzi o FIS-a, to oprócz zobaczenia, można go było także usłyszeć.
Ja cieszę się, że w tym roku odwiedziłem Celebration of Speedway, gdzie mogłem usłyszeć inne stare silniki, m.in. JAP-a. Może kiedyś będzie mi dane usłyszeć także polskiego FIS-a.




